Tin hot
Trang chủ / Tin tức / Những chiếc ống kính cổ điển có bokeh cực độc (phần 2)

Những chiếc ống kính cổ điển có bokeh cực độc (phần 2)

Ở phần trước, ta đã nhìn thấy những hình ảnh bokeh mà các ống kính hiện đại khó lòng tạo ra dù chúng có đắt tiền đi nữa. Ở bài viết này, ta lại tiếp tục tìm hiểu về những ống kính cổ điển có bokeh độc hơn nữa:

3. Bokeh xoáy của các ống kính Nga

3.1. Carl Zeiss Biotar và Helios 44-2 58mm f/2

Tất cả chúng ta đều biết rằng Carl Zeiss là hãng ống kính nổi tiếng nhất nước Đức và trên toàn thế giới. Sau thế chiến thứ II, quân đội Liên Xô đã lấy được một vài ống Carl Zeiss và từ đó, bắt đầu một giai đoạn phát triển rực rỡ của nền công nghiệp sản xuất thiết bị quang học của Nga. Máy ảnh Zenit và ống kính Helios, đặc biệt là series ống kính Helios 44 là những cái tên rất thân thuộc với người dùng bình dân, và cho tới tận bây giờ chúng cũng vẫn được xem là một trong những ống kính bình dân chất lượng nhất cho việc bokeh độc. Helios 44-2 58mm f/2 là bản sao của ống kính Biotar 58mm f/2 Carl Zeiss. Tuy nhiên, do được cải tiến nhiều nên chất lượng của nó còn có phần nhỉnh hơn. Đặc trưng của cả Biotar và Helios 44-2 là bokeh xoáy vòng, mặc dù không phải ai cũng thích nhưng nó cũng có những tác dụng nhất định làm nổi bật chủ thể khi được chụp đúng cách. Nên lưu ý là Helios 44-2 chỉ là 1 trong số 8 ống kính của series được đánh số từ 1 tới 7. Điều đáng tiếc là từ phiên bản 44M-5 trở đi, hiệu ứng xoáy không còn rõ ràng. Helios 44-2 nổi tiếng nhất do số lượng được chế tạo rất nhiều, giá thành rẻ và có mức độ xoáy cao nhất.
Bokeh của Helios 44-2 có độ xoáy khá cao, có thể xem là vượt trội hơn hẳn so với phiên bản gốc từ Carl Ziess nhưng nhìn chung thì ảnh chụp của hai ống lại không có sự chênh lệch quá nhiều. Tất cả tùy thuộc vào khoảng cách chụp ảnh, điểm lấy nét và cả kích thước cảm biến mà bokeh còn có sự thay đổi về hiệu ứng xoáy. Do đó, nó kích thích trí sáng tạo và tạo nên những tác phẩm khá là lạ mắt:

  3.2. Helios-103 53mm f/1.8

Do sự độc lạ mà bokeh xoáy của Helios 44-2  mang lại nên một phiên bản khác là Helios-103 đã được ra đời. Ống kính này có mức độ xoáy kém hơn và vùng bokeh không lấn át đi hoàn toàn chủ thể chính. Bên cạnh đó, độ sắc nét, DOF đều nhỉnh hơn so với đàn anh. Tuy nhiên, Helios-103 không có liên hệ gì với series Helios-44 mặc dù cũng được sản xuất ở Nga (tại nhà máy CCCP). Thêm vào đó, Helios-103 là ống kính dành cho máy Range finder mang ngàm Contax RF. Vì vậy, nếu bạn muốn dùng nó cho máy DSLR hay máy Mirrorless thì cần tìm đúng loại ngàm chuyển từ Contax RF sang loại ngàm có trên máy của bạn.

  3.3. Lomography New Petzval 85mm f/2.2 và New Petzval Bokeh control 58mm f/1.9

Tiếp tục tìm hiểu về bokeh xoáy, chúng ta không thể không nhắc tới ống kính Petzval, ít nhất là vì giá trị lịch sử của nó. Thiết kế của ống kính Petzval, do nhà toán học – vật lý học người Hungary Jozef Maximilián Petzval thiết kế ra từ đầu thế kỷ 19, là thiết kế ống kính máy ảnh cổ nhất trong lịch sử. Tính đột phá của nó là có thể làm giảm thời gian phơi sáng từ 10 phút xuống 30 giây nhờ thiết kế ống kính khẩu độ lớn. Tuy nhiên, vì là thiết kế sơ khai, ống kính Petzval có nhiều điểm giới hạn như độ phân giải thấp và đặc biệt là độ cong trường nét (field curvature) lớn. Đặc điểm này thay vì trở thành điểm yếu lại được coi như nét độc đáo của ống kính này để tạo hiệu ứng xoáy rất đặc trưng. So với các ống kính Helios, dạng xoáy bokeh của ống Petzval lạ hơn và cũng dễ khiến người ta … chóng mặt hơn. Năm 2013, hãng Lomography của Nga đã thử sức “hồi sinh” lại ống kính lịch sử này và được ủng hộ nhiệt liệt. Các ống kính Petzval mới được Lomography gọi là New Petzval.


Sau khi ra mắt New Petzval 85mm f/2.2, năm 2015 Lomography tiếp tục tìm đầu tư cho ống kính New Petzval 58mm f/1.9 Bokeh control với một chức năng rất thú vị là người chụp có thể kiểm soát được mức độ xoáy của ảnh bằng nút điều khiển ngay trên thân ống kính. Có tới 7 mức xoáy khác nhau trong đó mức 1 xoáy rất nhẹ, có thể phù hợp với nhiều điều kiện chụp và tùy ý sở thích người dùng.

4. Bokeh có hình dạng đặc biệt

Ngoài 3 loại mà chúng ta đã được biết, thì còn có những ống kính có hiệu ứng bokeh cực kỳ đặc biệt. Phần lớn chúng đều có số lá khẩu khá nhiều nên mới tạo ra những hiệu ứng đó:

4.1. Bokeh hình sao: có một số ống kính có dạng bokeh này, phổ biến nhất phải kể tới Macro Takumar 50mm f/4 (8 cánh), Industar 61 L/Z Macro 50mm f/2.8 (6 cánh) và Volna-9 50mm f/2.8 Macro. Ngay cả Helios-40 khi khép khẩu lại, các lá khẩu cũng tạo thành hình sao 10 cánh.

4.2. Bokeh hình vuông: do có cấu tạo lỗ khẩu có 2 lá khẩu nên Zenitar-ME1 50mm f/1.7 có thể tạo bokeh hình vuông từ khẩu f/2.8 trong khi vẫn ở dạng tròn ở khẩu lớn nhất. Đây là một trong những ống kính có thiết kế lỗ khẩu khác biệt nhất và theo nhà sản xuất KMZ (Nga) là để tăng độ phân giải và giảm giá thành sản xuất. Zenitar-ME1 vốn được dùng làm ống kit cho máy ảnh Zenit-18. Phiên bản thường Zenitar-M có 6 lá khẩu sau này được sản xuất chính còn Zenitar-ME1 chỉ được sản xuất khoảng 4000 chiếc. Nhờ bokeh đặc biệt, chất lượng quang học cao và hiếm, ống kính này luôn có giá cao hơn hẳn các ống kính 50mm f/1.7 khác.

4.3. Bokeh hình tam giác: Đây là dạng bokeh chỉ xuất hiện ở một vài ống kính do Carl Zeiss sản xuất cho máy Rollei (Rollei HFT 85mm f/1.4 và 35mm f/1.4), Arriflex, Contarex Planar T* 85mm f/1.4. Ngoài ra, dạng hình khẩu này chỉ xuất hiện trong bộ ống kính cine cực hiếm Zeiss Distagon High Speed HS bao gồm các ống cine f/1.2 (T1.4). Trong các ống kính này, dạng khẩu tam giác được tạo thành từ 9 lá khẩu.

4.4. Bokeh hình bánh donut: Nhìn vào bokeh dạng này, chúng ta có thể biết ngay là ảnh được chụp bằng một ống kính gương (mirror lens). Do lợi thế tiêu cự rất xa nhưng cấu tạo nhỏ gọn, ống kính gương, ống kính gương được các nhiếp ảnh gia tự nhiên ưa dùng, với một khuyết điểm là bokeh rất dễ ra dạng bánh donut tròn do cấu tạo vòng gương của ống kính. Mặc dù có một số người thích dạng bokeh này nhưng phần lớn đều hạn chế để nó xuất hiện trong hình. Hình dưới là 3 ống kính gương: Lzos Maksutov 500mm f/6.3, Tamron SP 500mm f/8.0 và Tokina RMC 500mm f/8.0.
    4.5. Bokeh bong bóng: Dạng bokeh này chắc hẳn rất quen thuộc với nhiều người, nó gắn liền với cái tên Meyer-Optik-Gorlitz Trioplan series V 100mm f/2.8. Trái ngược với bokeh mịn màng, đây là loại bokeh mà viền bokeh sáng lên rất rõ, giống như bong bóng xà phòng (soap bokeh). Tuy nhiên, không phải chỉ có ống Trioplan này có khả năng tạo bong bóng xà phòng mà có khá nhiều ống kính cổ, nhất là với thiết kế triplet có thể tạo hiệu ứng tương tự. Ngoài Trioplan, có vài cái tên khác cũng nổi tiếng như Diaplan 80mm f/2.8 của cùng hãng Meyer-Optik-Gorlitz hay Fujinon 55mm f/2.2 của Fujifilm.

>>> Hiện Thế Giới Điện Máy Binh Minh Digital đang có chính sách mua trả góp ống kính chính hãng tại các chi nhánh Đà Nẵng, Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, Nha Trang và các chi nhánh khác trên toàn quốc.